Z okazji 108. rocznicy utworzenia Związku Harcerstwa Polskiego, która obchodzona jest 1 listopada, zapraszamy Państwa do zapoznania się z wystawą on-line pt. "Z dziejów kaliskiego harcerstwa".
Dokładnie 1 listopada 1918 roku, podczas zjazdu w Lublinie, podjęto decyzję o połączeniu wszystkich istniejących organizacji skautowych z trzech różnych zaborów w jeden wspólny Związek Harcerstwa Polskiego (ZHP). Początek listopada to dla harcerzy symboliczny moment narodzin zjednoczonego ruchu w niepodległej Polsce.
Związek Harcerstwa Polskiego, to największa w Polsce społeczno-wychowawcza organizacja dzieci i młodzieży. Działa ona od ponad 100 lat, wychowując kolejne pokolenia w duchu braterstwa i służby drugiemu człowiekowi.
Członkowie organizacji dzielą się na cztery główne grupy: zuchy: 6-10 lat (skupione w gromadach), harcerze: 10-13 lat (skupieni w drużynach), harcerze starsi: 13-16 lat oraz wędrownicy: 15-21 lat.
Początki harcerstwa kaliskiego sięgają przełomu lat 1911-1912, kiedy to członkowie młodzieżowej organizacji "Zarzewie" działającej przy polskiej 7-klasowej szkole, założyli tajny Oddział Ćwiczebny. Jego głównym celem było przygotowanie młodzieży do przyszłej walki o wolną i niepodległą Polskę. Swoją działalność młodzi ludzie skupieni w tym oddziale prowadzili w oparciu o metody stosowane w angielskich drużynach skautowych zakładanych przez gen. Roberta Baden-Powella, upowszechnione na gruncie polskim przez Andrzeja Małkowskiego w 1911 r. uważanego za jednego z głównych twórców i założycieli polskiego skautingu oraz harcerstwa.
Obecnie głównym filarem harcerskiego ruchu w regionie jest Hufiec ZHP Kalisz im. ks. hm. Stanisława Piotrowskiego, będący jednostką terenową Chorągwi Wielkopolskiej ZHP. Hufiec obejmuje swoim działaniem miasto Kalisz oraz gminę Nowe Skalmierzyce. Zrzesza około 350 członków działających w blisko 30 gromadach i drużynach.
Historia harcerstwa w Kaliszu to nie tylko kronika wydarzeń i dat, ale przede wszystkim opowieść o ludziach, którzy w najtrudniejszych momentach dziejowych potrafili wcielić w życie słowa harcerskiego przyrzeczenia. Od tajnych spotkań w okresie zaborów, przez walkę na frontach wojen, aż po współczesną służbę na rzecz miasta. Wychowując kolejne pokolenia w duchu braterstwa, patriotyzmu i odpowiedzialności, kaliskie harcerstwo na stałe wpisało się w tożsamość i dziedzictwo Kalisza.
Ekspozycja zawiera łącznie 61 obiektów z lat 1918-1987. Pochodzą one z zasobu Archiwum Państwowego w Kaliszu m.in. Spuścizny Tadeusza Martyna z Kalisza, a także Zbioru kronik i ksiąg pamiątkowych, Spuścizny Bronisława Ekerta z Kalisza, Związku Harcerstwa Polskiego 16. Szczepu im. Powstańców Wielkopolskich przy Szkole Podstawowej Nr 16 w Kaliszu, Komitetu Wojewódzkiej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w Kaliszu, Urzędu Wojewódzkiego w Kaliszu oraz Dziennikarskiej Spółdzielni Pracy w Kaliszu. Materiał filmowy pochodzi ze Spuścizny Józefa Wojciecha Krenza z Kalisza (Spis zdawczo-odbiorczy nr 3).
Fotografie z lat 1918-1939 prezentujące harcerzy kaliskich na obozie.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 794
Paweł Sytow, harcerz w stopniu wywiadowcy. Fotografia z lat 1918-1939.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 3655
Zenon Kurasiński, harcerz w stopniu ćwika. Fotografia z lat 1918-1939.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 3656
Edward Góźdź, harcerz w stopniu ćwika. Fotografia z lat 1918-1939.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 3657
Marian Begiert, harcerz w stopniu wywiadowcy. Fotografia z lat 1918-1939.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 3658
Maciej Braszak, harcerz w stopniu ćwika. Fotografia z lat 1918-1939.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 3659
Jerzy Ast, harcerz w stopniu ćwika. Fotografia z lat 1918-1939.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 3660
Fotografia z lat 1918-1939 prezentująca najprawdopodobniej kaliskich harcerzy.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 3960
Fotografia z lat 1918-1939 prezentująca najprawdopodobniej kaliskich harcerzy i harcerki.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 3963
Fotografia z lat 1918-1939 prezentująca najprawdopodobniej kaliskich harcerzy i harcerki na leśnej polanie.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 4087
Harcerki podczas apelu. Fotografia z lat 1918-1939.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 4090
Harcerze w trakcie szkolenia wojskowego w okresie międzywojennym.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 4091
Zbiórka harcerska w latach 1918-1939.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 4092
Męska drużyna harcerska w okresie międzywojennym.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 4113
Fotografia z lat 1920-1929 prezentująca V. Drużynę harcerską Związku Harcerstwa Polskiego pod ruinami w Parku Miejskim w Kaliszu.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 1959
Fotografia z lat 1922-1923 prezentująca V. Drużynę harcerską Związku Harcerstwa Polskiego w Parku Miejskim w Kaliszu.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 1957
V. Drużyna harcerska Związku Harcerstwa Polskiego w Parku Miejskim w Kaliszu. Ostatni raport w 1925 r.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 1960
Zastęp harcerek "Czajki" z Kalisza w 1928 r.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 2690
II. Drużyna harcerska żeńska w Zbiersku w 1928 r.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 2691
Zastęp harcerek "Czajki" z Kalisza w 1929 r.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 2689
Obóz harcerski w Zbiersku w 1929 r.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 2695
Zbiórka zastępu harcerek "Czajki" w Kaliszu w 1929 r.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 2696
Harcerz Konstanty Szurczak (ur. 23 IX 1904 r. w Kaliszu). Był członkiem II. Drużyny im. Romualda Traugutta w Kaliszu. Fotografia z 1929 r.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 2700
Fotografia z 1931 r. prezentująca harcerkę Zosię z Kalisza.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 4115
Fragmenty kroniki XI. Drużyny Starszych Harcerzy im. ppłk. Leopolda Lisa-Kuli w Kaliszu z lat 1931-1937.
APK, Zbiór kronik i ksiąg pamiątkowych, sygn. 20
Fragmenty kroniki obozu wędrownego 11. Drużyny Starszych Harcerzy im. płk. Leopolda Lisa-Kuli w Kaliszu po Podolu, Huculszczyźnie, Rumunii, Czechosłowacji i Polsce oraz zlotu Starszego Harcerstwa w Żabiem w sierpniu 1934 r.
APK, Zbiór kronik i ksiąg pamiątkowych, sygn. 1
Pismo z 1937 r. komitetu redakcyjnego jednodniówki przy Hufcach Harcerskich—Kalisz w sprawie obchodów 25-lecia istnienia harcerstwa na Ziemi Kaliskiej.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 2677
Uczestnicy biegu na stopień "wywiadowcy" z V. Drużyny Harcerskiej im. Stanisława Konarskiego przy Szkole Podstawowej Nr 6 w Kaliszu (przy ul. Nowy Świat). Poligon WP koło Kalisza w 1946 r.
APK, Spuścizna Bronisława Ekerta z Kalisza, sygn. 3
Uczestnicy obozu V. Drużyny Harcerskiej im. Stanisława Konarskiego przy Szkole Podstawowej Nr 6 w Kaliszu (przy ul. Nowy Świat). Praca przy żniwach w 1948 r.
APK, Spuścizna Bronisława Ekerta z Kalisza, sygn. 4
Dzienniczek harcerski Bronisława Ekerta z ok. 1948 r. Dzienniczek zawierał m.in. osobiste zapiski, przyrzeczenie harcerskie, prawo harcerskie, najważniejsze adresy i numery telefonów oraz alfabet Marsiego wg grup ćwiczebnych.
APK, Spuścizna Bronisława Ekerta z Kalisza, sygn. 2
Książeczka harcerska Bronisława Ekerta z 1948 r. Książeczka zawierała m.in. przyrzeczenie harcerskie, prawo harcerskie, informacje o przydziale służbowym i sprawności, a także informacje o odbytych obozach, koloniach, zimowiskach, kursach, zlotach i wędrówkach.
APK, Spuścizna Bronisława Ekerta z Kalisza, sygn. 1
Wręczenie przez Bronisława Ekerta proporczyka V. Drużynie Harcerskiej im. Stanisława Konarskiego przy Szkole Podstawowej Nr 6 w Kaliszu w 1958 r.
APK, Spuścizna Bronisława Ekerta z Kalisza, sygn. 5
Fragmenty kroniki 16. Drużyny Harcerskiej im. M. Konopnickiej i H. Dąbrowskiego przy Szkole Podstawowej Nr 16 w Kaliszu z lat 1958-1961.
APK, Związek Harcerstwa Polskiego 16. Szczep im. Powstańców Wielkopolskich przy Szkole Podstawowej Nr 16 w Kaliszu, sygn. 1
Grób Zygmunta Światłowskiego (1930-1944) — harcerza, zamordowanego przez Niemców w Gaukinderheim w Kaliszu za to, że nie chciał być Niemcem. Fotografia z1960 r.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 152
Fragmenty kroniki z lat 1963-1969 18. Szczepu Związku Harcerstwa Polskiego im. M. Konopnickiej przy Liceum Pedagogicznym w Kaliszu.
APK, Zbiór kronik i ksiąg pamiątkowych, sygn. 3
Fragmenty kroniki z lat 1964-1966 V. Drużyny 18. Szczepu Związku Harcerstwa Polskiego im. M. Konopnickiej przy Liceum Pedagogicznym w Kaliszu.
APK, Zbiór kronik i ksiąg pamiątkowych, sygn. 4
Fragmenty kroniki z lat 1965-1966 16. Szczepu ZHP im. Powstańców Wielkopolskich 1918-1919 przy Szkole Podstawowej Nr 16 w Kaliszu.
APK, Związek Harcerstwa Polskiego 16. Szczep im. Powstańców Wielkopolskich przy Szkole Podstawowej Nr 16 w Kaliszu, sygn. 2
Księga pamiątkowa przekazana w 1966 r. wraz ze sztandarem Komendzie Hufca Związku Harcerstwa Polskiego w Ostrowie Wielkopolskim przez Związek Bojowników o Wolność i Demokrację Oddział w Ostrowie Wielkopolskim.
APK, Zbiór kronik i ksiąg pamiątkowych, sygn. 2
Odezwa Głównej Kwatery Związku Harcerstwa Polskiego w sprawie akcji Alert — Harcerski Zwiad Tysiąclecia z 1966 r.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 2678
Ślubowanie harcerzy przy sztandarze Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w Kaliszu w 1969 r.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 1608
Fragmenty kroniki z lat 1972-1976 16. Szczepu ZHP im. Powstańców Wielkopolskich 1918-1919 przy Szkole Podstawowej Nr 16 w Kaliszu.
APK, Związek Harcerstwa Polskiego 16. Szczep im. Powstańców Wielkopolskich przy Szkole Podstawowej Nr 16 w Kaliszu, sygn. 3
Regulamin ruchu harcerskich drużyn sztandarowych z 1976 r.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 2679
Powołanie Rady Przyjaciół Harcerstwa. Fragmenty albumu fotograficznego z 1978 r.
APK, Komitet Wojewódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w Kaliszu, sygn. 409
Film z 1978 r. prezentujący przekazanie sztandaru dla chorągwi ZHP im. Marii Konopnickiej w Kaliszu.
APK, Spuścizna Józefa Wojciecha Krenza, Spis zdawczo-odbiorczy nr 3, poz. 6
Andrzej Małkowski, uważany za jednego z głównych twórców i założycieli polskiego skautingu oraz harcerstwa.
APK, Spuścizna Tadeusza Martyna z Kalisza, sygn. 3813
Uroczyste przekazanie stanicy w gminie Kobyla Góra w 1979 r.
APK, Urząd Wojewódzki w Kaliszu, sygn. 1593, fot. 1
Na fotografii "Nieobozowa" Akcja Letnia - 1979 w jednej z baz ZHP w Kaliszu.
APK, Urząd Wojewódzki w Kaliszu, sygn. 1595, fot. 7
Apel harcerski w stanicy nad Zalewem Pokrzywnica koło Kalisza w lipcu 1979 r. podczas akcji "Lato 79".
APK, Urząd Wojewódzki w Kaliszu, sygn. 1595, fot. 12
Odwiedziny I Sekretarza KW PZPR Zbigniewa Chodyły i Naczelnika ZHP Jerzego Wojciechowskiego w stanicy harcerskiej w Ostrowie Wielkopolskim 2 sierpnia 1979 r.
APK, Urząd Wojewódzki w Kaliszu, sygn. 1595, fot. 15
Obóz kaliskich harcerzy w Jarosławcu w 1981 r.
APK, Dziennikarska Spółdzielnia Pracy "Ziemia Kaliska" w Kaliszu, sygn. 43
Okładki czasopisma "Świat Młodych. Harcerska Gazeta Nastolatków" z lat 1981-1983 r.
APK, Związek Harcerstwa Polskiego 16. Szczep im. Powstańców Wielkopolskich przy Szkole Podstawowej Nr 16 w Kaliszu, sygn. 9
Fragmenty kroniki 16. Szczepu ZHP im. Powstańców Wielkopolskich 1918-1919 przy Szkole Podstawowej Nr 16 w Kaliszu z lat 1981-1989.
APK, Związek Harcerstwa Polskiego 16. Szczep im. Powstańców Wielkopolskich przy Szkole Podstawowej Nr 16 w Kaliszu, sygn. 4
Wręczanie sztandaru harcerzom w 1983 r.
APK, Dziennikarska Spółdzielnia Pracy "Ziemia Kaliska" w Kaliszu, sygn. 46
Fragmenty kroniki z lat 1983-1994 16. Szczepu ZHP im. Powstańców Wielkopolskich 1918-1919 przy Szkole Podstawowej Nr 16 w Kaliszu.
APK, Związek Harcerstwa Polskiego 16. Szczep im. Powstańców Wielkopolskich przy Szkole Podstawowej Nr 16 w Kaliszu, sygn. 5
Grupa harcerzy w 1985 r.
APK, Dziennikarska Spółdzielnia Pracy "Ziemia Kaliska" w Kaliszu, sygn. 112
IV. Chorągwiany Zlot Zastępów Kaliskiej Chorągwi ZHP w Kobylej Górze w 1985 r.
APK, Dziennikarska Spółdzielnia Pracy "Ziemia Kaliska" w Kaliszu, sygn. 189
Grupa harcerzy podczas VIII. Zlotu Nieprzetartego Szlaku w Mikorzynie w 1985 r.
APK, Dziennikarska Spółdzielnia Pracy "Ziemia Kaliska" w Kaliszu, sygn. 175
Harcerze podczas "Nieobozowej" Letniej Akcji w Kobylej Górze w 1986 r. Była to forma letniego wypoczynku stworzona z myślą o dzieciach i młodzieży (zarówno harcerzy, jak i osobach niezrzeszonych), które z różnych powodów nie mogły wyjechać na tradycyjne obozy pod namiotami.
APK, Dziennikarska Spółdzielnia Pracy "Ziemia Kaliska" w Kaliszu, sygn. 276
Pierwszy ogólnopolski zlot drużyn, szczepów i hufców harcerskich noszących imię Marii Konopnickiej w Kaliszu w 1986 r.
APK, Dziennikarska Spółdzielnia Pracy "Ziemia Kaliska" w Kaliszu, sygn. 283
II. Chorągwiany Przegląd Piosenki Harcerskiej, Żołnierskiej i Partyzanckiej w Grabowie nad Prosną w 1986 r.
APK, Dziennikarska Spółdzielnia Pracy "Ziemia Kaliska" w Kaliszu, sygn. 398
Grupa harcerzy przy pracy podczas harcerskiego alertu ekologicznego w 1987 r. W czasie alertów harcerze m.in. sadzili lasy, sprzątali brzegi rzek, znakowali szlaki turystyczne, a także zakładali zieleńce na miejskich osiedlach.
APK, Dziennikarska Spółdzielnia Pracy "Ziemia Kaliska" w Kaliszu, sygn. 424
